Viêm khớp ở mèo lớn tuổi (Osteoarthritis – OA)

Nguyễn Duyên

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Bé mèo nhà bạn vốn quen nhảy phóc lên bệ cửa sổ mỗi sáng để nằm sưởi nắng. Gần đây bạn để ý bé không nhảy thẳng lên nữa, mà bước lên ghế trước rồi mới trèo tiếp, hoặc đứng nhìn một lúc lâu rồi thôi. Bé vẫn ăn, vẫn ngủ, vẫn dụi đầu vào bạn như mọi khi. Đây là dấu hiệu của tuổi tác bình thường, hay cơ thể bé đang muốn nói với bạn điều gì đó?

Nhiều chủ nuôi cho rằng mèo ít vận động hơn khi già đi là điều hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, mèo là loài có xu hướng che giấu cảm giác đau, nên những thay đổi nhỏ trong vận động thường dễ bị bỏ qua.

Thực tế, viêm xương khớp là một trong những bệnh lý thường gặp ở mèo lớn tuổi. Thay vì biểu hiện bằng tiếng kêu đau, nhiều bé chỉ đơn giản là ít nhảy cao hơn, ngại leo trèo hoặc dành nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn trước.

Vì sao viêm khớp ở mèo gần như bị bỏ sót hoàn toàn

Có một quan niệm khá phổ biến rằng viêm khớp là bệnh của chó, còn mèo thì hiếm khi mắc. Thực tế, thoái hóa khớp rất phổ biến ở mèo lớn tuổi. Nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn mèo trên 12 tuổi có dấu hiệu thoái hóa ở ít nhất một khớp trên X-quang. Vấn đề không phải mèo ít bị bệnh hơn chó, mà là các dấu hiệu đau ở mèo thường kín đáo hơn và dễ bị bỏ qua.

Nguyên nhân nằm ở đặc điểm hành vi của loài mèo. Mèo bị đau khớp hiếm khi khập khiễng rõ rệt như chó. Thay vào đó, chúng âm thầm thay đổi thói quen sinh hoạt để tránh những động tác gây đau. Một bé mèo đau khớp có thể ít nhảy lên cao hơn, ngại leo cầu thang, ít vận động hoặc ngủ nhiều hơn. Vì những thay đổi này diễn ra từ từ, chủ nuôi thường nhầm lẫn với dấu hiệu tuổi già bình thường, khiến bệnh dễ bị phát hiện muộn.

Mèo rất giỏi che giấu cơn đau. Đôi khi, sự im lặng của chúng chính là dấu hiệu bệnh lý lớn nhất.

Những tín hiệu kín đáo cần để ý ở mèo lớn tuổi

Vì mèo không kêu và không đi khập khiễng, cách nhận biết đáng tin cậy nhất là quan sát thay đổi trong thói quen vận động hàng ngày. Dưới đây là những tín hiệu thường gặp nhất ở mèo bị thoái hóa khớp, và phần lớn đều dễ bị quy nhầm cho tuổi tác.

Ngại nhảy lên chỗ cao quen thuộc. Bé từng dễ dàng nhảy lên tủ, bệ cửa sổ hay giường cao nhưng nay do dự, chia thành nhiều bước hoặc chọn vị trí thấp hơn để nghỉ ngơi.
Lên xuống cầu thang chậm chạp. Bé di chuyển thận trọng hơn, từng bậc một hoặc tránh sử dụng cầu thang nếu có thể.
Lông xơ và khô. Đây là tín hiệu rất đặc trưng mà nhiều người bỏ qua.
Đi vào ra khay vệ sinh liên tục. Một số bé bắt đầu đi vệ sinh ra ngoài khay, và điều này dễ bị hiểu nhầm là bé hư hay giận dỗi.
Ngủ nhiều hơn, ít chơi đùa và ít tương tác. Bé rút vào một góc, ít săn đuổi đồ chơi, ít leo trèo khám phá như trước.
Trở nên khó chịu khi bị chạm hoặc bế. Bé gồng người, kêu gừ gừ khó chịu, hoặc né tránh khi bạn chạm vào vùng lưng, hông hay chân sau. Đây không phải bé đổi tính, mà có thể bé đang đau.

Không phải bé nào có một trong các dấu hiệu trên cũng đang bị viêm khớp, nhưng nếu bạn thấy nhiều tín hiệu cùng xuất hiện và tăng dần theo thời gian, đó là lúc nên đưa bé đi kiểm tra. Chẩn đoán chính xác cần đến bác sĩ thú y, vì nhiều bệnh khác ở mèo lớn tuổi cũng gây giảm vận động tương tự.

Dinh dưỡng hỗ trợ khớp cho mèo lớn tuổi

Cần nói rõ ngay từ đầu: không có loại thức ăn nào chữa lành được khớp đã thoái hóa. Sụn khớp một khi mòn đi thì không tự tái tạo về như cũ. Nhưng dinh dưỡng đúng có thể làm chậm quá trình thoái hóa, giảm bớt phản ứng viêm âm ỉ, và giúp bé duy trì khối cơ nâng đỡ khớp. Với một loài giấu đau giỏi như mèo, hỗ trợ sớm từ bữa ăn hàng ngày có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với chờ đến khi vấn đề đã nặng.

Kiểm soát cân nặng là ưu tiên số một

Đây là yếu tố quan trọng nhất và cũng dễ bị xem nhẹ nhất. Mỗi gram thừa cân là thêm gánh nặng lên các khớp vốn đã yếu đi. Mèo thừa cân vừa làm khớp đau nhanh hơn, vừa khiến tình trạng viêm trong cơ thể trầm trọng thêm, vì mô mỡ không chỉ là nơi tích trữ năng lượng mà còn sản sinh các chất gây viêm. Giữ cho bé ở cân nặng hợp lý là cách hỗ trợ khớp hiệu quả nhất mà không cần bất kỳ hoạt chất đặc biệt nào.

Omega-3 từ cá biển giúp dịu phản ứng viêm

Axit béo omega-3, đặc biệt là EPA và DHA có trong dầu cá biển, đã được nhiều nghiên cứu ghi nhận giúp giảm phản ứng viêm tại khớp ở mèo lớn tuổi. Điều này không có nghĩa omega-3 trị được viêm khớp, mà là giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng, hạn chế phản ứng viêm mạn tính tích lũy theo tuổi. Nguồn omega-3 từ cá biển dễ hấp thu hơn nguồn từ thực vật đối với loài mèo, vì mèo là loài ăn thịt bắt buộc và chuyển hóa omega-3 thực vật rất kém.

Đủ nước để bảo vệ dịch khớp

Dịch khớp, lớp bôi trơn tự nhiên giữa các đầu xương, phần lớn là nước. Mèo vốn là loài uống nước rất ít theo bản năng, và bản năng này không thay đổi khi bé già đi, trong khi nhu cầu thực tế lại tăng lên. Thiếu nước mạn tính không chỉ ảnh hưởng đến thận mà còn khiến dịch khớp kém dồi dào. Đây là lý do thức ăn ướt, có hàm lượng nước cao, là lựa chọn thực tế giúp bé nạp thêm nước mỗi ngày mà không cần ép bé uống.

Protein chất lượng cao để giữ khối cơ

Cơ bắp quanh khớp đóng vai trò như bộ giảm xóc tự nhiên. Khi cơ yếu đi, khớp phải chịu lực nhiều hơn, tạo thành vòng luẩn quẩn thường gặp ở mèo ít vận động vì đau. Mèo lớn tuổi không cần ăn ít protein hơn, ngược lại cần protein dễ tiêu hóa và chất lượng cao hơn để bù lại hiệu quả hấp thu đã giảm theo tuổi. Riêng với mèo có kèm bệnh thận, lượng và loại protein cần được cân nhắc cùng bác sĩ thú y, vì đây là bài toán phải cân bằng giữa giữ cơ và bảo vệ thận.

Glucosamine và chondroitin thường được nhắc đến như chất hỗ trợ sụn khớp. Bằng chứng khoa học ở mèo còn khiêm tốn hơn ở chó, và đây là dạng bổ sung nên dùng theo tư vấn của bác sĩ thú y, không tự ý cho bé dùng liều cao.

Khi nào cần đưa bé đến phòng khám thú y

Dinh dưỡng là phần hỗ trợ nền tảng, nhưng không thay thế được chẩn đoán và điều trị y khoa. Hãy đưa bé đến bác sĩ thú y nếu bạn thấy những dấu hiệu sau, vì chúng có thể vượt ra ngoài phạm vi dinh dưỡng đơn thuần.

Bé giảm vận động rõ rệt, kêu đau khi di chuyển hoặc khi bị chạm vào.
Bé sụt cân nhanh, bỏ ăn, hoặc thay đổi thói quen uống nước và đi vệ sinh đột ngột.
Bé đi lại loạng choạng, mất thăng bằng, hoặc yếu hẳn một bên chân.

Nhiều bệnh ở mèo lớn tuổi như cường giáp, bệnh thận mãn tính hay tiểu đường cũng gây giảm vận động, nên việc chẩn đoán phân biệt cần đến xét nghiệm và đánh giá của bác sĩ. Nói thẳng điều này không làm yếu đi vai trò của dinh dưỡng, mà giúp bạn chăm bé đúng chỗ, đúng lúc.

Lời kết

Yêu một bé mèo lớn tuổi đúng cách là học cách đọc những tín hiệu rất nhỏ mà bé không nói thành lời. Một cú nhảy ngập ngừng, một vùng lông bết trên lưng, một thay đổi nhỏ trong thói quen vệ sinh, tất cả đều có thể là cách bé đang kể cho bạn nghe về cơ thể mình. Khi bạn để ý sớm và hỗ trợ đúng từ bữa ăn hàng ngày, bé có thể giữ được sự thoải mái và linh hoạt lâu hơn nhiều.

Bé mèo nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và gần đây bé có còn nhảy lên những chỗ cao quen thuộc như trước không? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng để ý cho nhau nhé.