Thức ăn ướt dành cho thú cưng (Pet wet food)

Có hai nhóm chính của thức ăn ướt dành cho thú cưng: nhóm cung cấp dinh dưỡng hoàn chỉnh và cân đối (complete and balanced) và nhóm được sử dụng như thực phẩm bổ sung hoặc treat, thường ở dạng thịt hoặc phụ phẩm thịt đóng hộp hoặc đóng túi.

• Thức ăn ướt hoàn chỉnh và cân đối có thể chứa nhiều loại nguyên liệu phối hợp, bao gồm thịt cơ, thịt hoặc phụ phẩm từ gia cầm hay cá, ngũ cốc, cùng với vitamin và khoáng chất. Một số sản phẩm chỉ sử dụng một hoặc hai loại thịt hoặc phụ phẩm động vật làm nguyên liệu chính, sau đó bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, giúp sản phẩm trở thành một khẩu phần hoàn chỉnh.
• Nhóm thứ hai, thường được gọi là “meat products” (sản phẩm thịt), cũng sử dụng các loại thịt hoặc phụ phẩm tương tự nhưng không được bổ sung vitamin và khoáng chất. Vì vậy, những sản phẩm này không được xây dựng để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng và chỉ nên sử dụng như thực phẩm bổ sung cho một khẩu phần đã hoàn chỉnh và cân đối.

Ví dụ, nhiều người nuôi bổ sung mỗi ngày một lượng nhỏ thức ăn ướt vào khẩu phần thức ăn khô hoàn chỉnh của thú cưng. Hàm lượng chất béo tương đối cao trong phần thức ăn ướt giúp cải thiện kết cấu, tăng độ ngon miệng và làm thức ăn hấp dẫn hơn.

Chế biến

Xét về quy trình chế biến, thức ăn ướt cho thú cưng được chia thành ba dạng chính:

• Loaf: dạng pate hoặc khối đồng nhất.
• Chunks hoặc chunks in gravy: các miếng thịt trong nước sốt.
• Chunk-in-loaf: sự kết hợp giữa các miếng thịt và nền pate.

Thức ăn ướt có độ ngon miệng (palatability) và khả năng tiêu hóa (digestibility) cao hơn so với nhiều loại thức ăn khô. Đồng thời, khi tính trên cơ sở chất khô (dry matter basis – DMB), thức ăn ướt thường chứa tỷ lệ protein và chất béo cao hơn.

• Khi quy đổi về DMB, mật độ năng lượng của thức ăn ướt thường dao động từ 3.500–5.000 kcal/kg (tương đương khoảng 1.600–2.300 kcal/lb). Hàm lượng chất béo thường nằm trong khoảng 20–32% DMB, trong khi protein thường đạt 28–50% DMB. So với các dạng thức ăn khác, thức ăn ướt thường chứa ít carbohydrate tiêu hóa được hơn.
• Thức ăn ướt thường đắt hơn thức ăn khô
• Tại Hoa Kỳ, độ ẩm của thức ăn thú cưng dạng ướt được phép lên đến 78%, hoặc bằng với độ ẩm tự nhiên của nguyên liệu sử dụng nếu giá trị này cao hơn. Trên thực tế, thức ăn ướt trung bình chứa khoảng 75% nước, trong khi thức ăn khô chỉ chứa khoảng 6–10% độ ẩm.

Ưu điểm của thức ăn ướt

• Thời gian bảo quản dài nhờ được tiệt trùng và đóng kín trong lon hoặc túi, có thể bảo quản lâu trước khi mở mà không cần điều kiện lưu trữ đặc biệt.
• Độ ngon miệng cao nhờ thành phần dinh dưỡng và kết cấu đặc trưng, được đa số chó và mèo chấp nhận tốt.

Độ ngon miệng cao cũng có thể trở thành một bất lợi ở một số vật nuôi. Đối với chó và mèo có nhu cầu năng lượng thấp hoặc trung bình, việc chỉ cho ăn thức ăn ướt có thể làm tăng nguy cơ béo phì.

• Khi được cho ăn tự do (free-choice feeding), sự hấp dẫn của thức ăn ướt có thể khiến động vật ăn vượt quá nhu cầu năng lượng thực tế, làm mất đi cơ chế điều hòa lượng thức ăn tự nhiên theo nhu cầu calo và dẫn đến tiêu thụ năng lượng quá mức.

Thức ăn ướt đặc biệt có lợi trong các trường hợp sau

• Chó hoặc mèo có nhu cầu năng lượng tăng cao (giai đoạn hồi phục hoặc tăng trưởng)
• Chó hoặc mèo giảm cảm giác thèm ăn do bệnh lý hoặc trong thời gian điều trị, nhờ độ ngon miệng và mật độ năng lượng cao giúp kích thích ăn uống.
• Mèo có nguy cơ cao mắc các bệnh đường tiết niệu dưới (lower urinary tract disease – LUTD), vì thức ăn ướt giúp tăng lượng nước đưa vào cơ thể, làm loãng nước tiểu và hỗ trợ duy trì sức khỏe hệ tiết niệu.

Lưu ý khi dùng thức ăn ướt trên mèo

Các loại thức ăn ướt cao cấp (gourmet) dành cho mèo đặc biệt được nhiều người nuôi ưa chuộng. Những sản phẩm này có thể là khẩu phần hoàn chỉnh hoặc không hoàn chỉnh về mặt dinh dưỡng, nhưng thành phần chủ yếu thường là các mô động vật như cá, tôm, cá ngừ hoặc gan.

Các sản phẩm gourmet thường được đóng trong các lon nhỏ với khẩu phần từ một đến hai bữa ăn, đáp ứng mong muốn của nhiều chủ nuôi muốn dành cho mèo một món ăn “đặc biệt”. Tuy nhiên, việc chỉ cho mèo ăn các sản phẩm này trong thời gian dài có thể tiềm ẩn một số rủi ro, mèo có xu hướng dễ phát triển hiện tượng sợ thức ăn mới (food neophobia) hơn so với chó. Đây là hiện tượng mèo từ chối những loại thức ăn mà trước đó chúng chưa từng tiếp xúc. Hậu quả là một số mèo có thể chỉ chấp nhận duy nhất loại thức ăn quen thuộc và từ chối tất cả các loại hoặc hương vị khác. Điều này có thể gây khó khăn trong các trường hợp sau:

• Thức ăn đang sử dụng không phải là khẩu phần hoàn chỉnh và cân đối, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng.
• Mèo mắc bệnh và cần chuyển sang một chế độ ăn điều trị hoặc một loại thức ăn khác nhưng không chấp nhận thay đổi.

Vì vậy, nếu sử dụng thức ăn ướt cho mèo, nên:

• Lựa chọn các sản phẩm hoàn chỉnh và cân đối về dinh dưỡng (complete and balanced).
• Ưu tiên các khẩu phần có nhiều hơn một nguồn nguyên liệu động vật chính, thay vì chỉ một loại duy nhất.
• Thỉnh thoảng thay đổi hương vị hoặc nguồn nguyên liệu để giúp mèo duy trì khả năng chấp nhận nhiều loại thức ăn khác nhau.

Kết luận

• Thức ăn ướt là một lựa chọn dinh dưỡng có giá trị cho cả chó và mèo nhờ độ ngon miệng cao, khả năng tiêu hóa tốt và hàm lượng nước lớn, giúp tăng lượng nước đưa vào cơ thể. Khi được sử dụng dưới dạng khẩu phần hoàn chỉnh và cân đối (complete and balanced), thức ăn ướt có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng ở từng giai đoạn sống.
• Hàm lượng protein và chất béo cao hơn trên cơ sở chất khô (DMB), trong khi chứa ít carbohydrate tiêu hóa được hơn. Tuy nhiên, do chứa khoảng 75% nước, việc so sánh thành phần dinh dưỡng hoặc giá thành giữa các loại thức ăn nên được thực hiện trên cơ sở chất khô (DMB) hoặc mật độ năng lượng, thay vì chỉ dựa trên các giá trị ghi trên nhãn theo cơ sở
• Đặc biệt phù hợp với các đối tượng như vật nuôi kém ăn, đang hồi phục sau bệnh, có nhu cầu năng lượng cao hoặc mèo cần tăng lượng nước uống để hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu. Ngược lại, ở những chó và mèo có nhu cầu năng lượng thấp, việc cho ăn tự do thức ăn ướt có thể làm tăng nguy cơ thừa năng lượng và béo phì do độ ngon miệng cao.

Ngoài ra, không phải tất cả thức ăn ướt đều là khẩu phần hoàn chỉnh. Nhiều sản phẩm chỉ là thức ăn bổ sung hoặc treat, không được bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất, nên không phù hợp để sử dụng làm nguồn dinh dưỡng duy nhất trong thời gian dài. Đối với mèo, cũng nên đa dạng hóa hương vị và nguồn nguyên liệu của thức ăn ướt nhằm hạn chế hiện tượng food neophobia (kén ăn với thức ăn mới), giúp việc chuyển đổi khẩu phần dễ dàng hơn khi cần thiết.

Nhìn chung, không có loại thức ăn nào vượt trội tuyệt đối. Việc lựa chọn thức ăn ướt, thức ăn khô hoặc kết hợp cả hai nên dựa trên tình trạng sức khỏe, nhu cầu dinh dưỡng, giai đoạn sống và điều kiện chăm sóc của từng cá thể, đồng thời ưu tiên các sản phẩm hoàn chỉnh và cân đối để đảm bảo sức khỏe lâu dài.