Khi nào chó mèo lớn tuổi cần thức ăn dinh dưỡng tăng cường?

Bé đã qua cơn bệnh, nhưng bát ăn vẫn còn nguyên

Bác sĩ nói bé đã ổn, có thể về nhà theo dõi. Bạn mừng, nấu cháo thịt bằm, hâm ấm, đặt xuống. Bé ngửi, liếm hai cái rồi quay đi.

Ba ngày sau, cân nặng vẫn tụt. Bạn tự hỏi: bé chỉ đang mệt, hay khẩu phần này thật sự không đủ cho bé lúc này?

Câu trả lời nằm ở một khái niệm ít được nói tới trong dinh dưỡng thú cưng tại Việt Nam: mật độ năng lượng của khẩu phần.

Nấu nhẹ, cho ăn loãng: phản xạ quen thuộc và hợp tình

Khi bé yếu, hầu hết chủ nuôi làm cùng một việc: nấu loãng hơn, nhạt hơn, ít dầu mỡ hơn. Logic rất dễ hiểu, vì bé đang mệt nên cho ăn nhẹ để bụng dễ chịu.

Không ai sai khi nghĩ như vậy. Đó là bản năng chăm sóc đúng đắn, và với người thì nó thường đúng.

Nhưng có điều ít người để ý là: cơ thể bé sau ốm không cần ít năng lượng hơn. Nó cần nhiều hơn, trong khi khả năng ăn lại giảm xuống. Đây là hai đường cong đi ngược chiều nhau, và khoảng cách giữa chúng chính là vấn đề.

Ba cách hiểu phổ biến cần xem lại

“Cháo loãng dễ tiêu nên tốt hơn cho bé đang yếu.” Điều này đúng một phần. Cháo loãng dễ nuốt thật, nhưng phần lớn thể tích là nước. Một bát cháo loãng có thể làm bé thấy no mà chỉ cung cấp một phần nhỏ nhu cầu năng lượng trong ngày. Bé no bụng nhưng vẫn đang thiếu hụt.

“Bé chưa ăn được thì cứ để bé nghỉ, vài hôm khỏe sẽ tự ăn.” Đây là cách hiểu rủi ro nhất, đặc biệt với mèo. Mèo lớn tuổi nhịn ăn kéo dài có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, một tình trạng nghiêm trọng. Thời gian không ăn không phải là khoảng nghỉ trung tính.

“Thức ăn tăng cường là loại bổ, cứ cho ăn thêm là tốt.” Không đúng. Đây là nhóm thức ăn có mục đích sử dụng cụ thể và có thời hạn. Dùng sai đối tượng hoặc dùng kéo dài không mang lại lợi ích, thậm chí gây hại ở một số bé có bệnh nền.

Điểm chung của cả ba: chúng bỏ qua yếu tố quyết định là mật độ năng lượng, chứ không phải khối lượng thức ăn.

Thức ăn dinh dưỡng tăng cường thực chất là gì

Không phải thuốc, cũng không phải thức ăn thường. Đây là nhóm thức ăn dinh dưỡng được thiết kế để đưa đủ năng lượng và đạm vào cơ thể bé với thể tích nhỏ nhất có thể. Ba đặc điểm kỹ thuật phân biệt nó với thức ăn hằng ngày:

• Mật độ năng lượng cao. thường đạt khoảng 1.000 đến 1.200 kcal cho mỗi kilogram thức ăn ướt. Nghĩa là bé chỉ cần ăn một lượng nhỏ đã nhận đủ phần năng lượng mà bình thường phải ăn nhiều mới có.
• Đạm cao và dễ tiêu hoá. Mục tiêu là giữ khối cơ. Trong giai đoạn bệnh, cơ thể phân hủy cơ để lấy axit amin, và khối cơ mất đi rất khó lấy lại ở bé lớn tuổi. Đạm chất lượng cao trong khẩu phần là cách hạn chế điều đó.
• Kết cấu mềm, mùi mạnh. Dạng mousse hoặc lỏng, dễ nuốt với bé đang yếu hoặc có vấn đề răng miệng, và đủ mùi để kích thích bé chịu ăn khi khứu giác đã giảm.

Vì sao nhu cầu năng lượng lại tăng khi bé đang yếu

Trong và sau giai đoạn bệnh, cơ thể bé chuyển sang trạng thái chuyển hoá khác. Quá trình viêm, lành vết thương và tái tạo mô đều tiêu tốn năng lượng và axit amin. Cùng lúc, cảm giác thèm ăn giảm do bệnh, do thuốc, hoặc do buồn nôn.

Kết quả là bé cần nhiều hơn nhưng ăn được ít hơn. Thức ăn mật độ cao tồn tại để thu hẹp khoảng cách này, không phải để thay thế thức ăn hằng ngày.

Bé nào phù hợp và không phù hợp

Cột bên phải quan trọng không kém cột bên trái. Nhóm bé có bệnh thận tiến triển, viêm tụy hoặc rối loạn chuyển hoá mỡ cần khẩu phần được tính riêng. Thức ăn mật độ cao giàu chất béo có thể không phù hợp với những bé này.

Bạn có thể làm gì ngay hôm nay

• Hỏi bác sĩ trước, không tự quyết định. Quyết định có dùng hay không, dùng bao nhiêu và trong bao lâu là quyết định lâm sàng. Bạn cần biết bé đang thiếu bao nhiêu năng lượng so với nhu cầu, và điều đó phải dựa trên cân nặng cùng tình trạng cụ thể của bé.
• Bắt đầu từ lượng nhỏ, tăng dần qua nhiều ngày. Với bé đã ăn rất ít trong nhiều ngày, việc cho ăn trở lại quá nhanh có rủi ro thật sự. 
• Chia thành nhiều bữa rất nhỏ trong ngày. Bé yếu khó ăn hết một bữa lớn. Bốn đến sáu bữa nhỏ thường hiệu quả hơn hai bữa thường lệ, và giảm nguy cơ nôn.
• Ghi lại cân nặng và lượng ăn mỗi ngày. Đây là dữ liệu bác sĩ cần để biết nên tiếp tục hay điều chỉnh. Trí nhớ không thay được một cuốn sổ hoặc ghi chú trên điện thoại.
• Luôn để nước sạch sẵn cho bé, không giới hạn. Thức ăn mật độ cao không thay thế nước. Bé lớn tuổi vốn đã dễ mất nước hơn.

Dùng trong bao lâu

Đây là nhóm thức ăn có thời hạn sử dụng theo mục đích, không phải khẩu phần dài hạn. Khi bé đã ăn lại bình thường và cân nặng ổn định, bác sĩ sẽ hướng dẫn chuyển dần về khẩu phần hằng ngày phù hợp với độ tuổi.

Việc chuyển đổi cũng nên diễn ra từ từ, thường trong khoảng một tuần, để hệ tiêu hoá của bé lớn tuổi kịp thích nghi.

Vì sao Vivobite quan tâm tới nhóm dinh dưỡng này

Phần lớn khẩu phần dành cho chó mèo lớn tuổi trên thị trường được thiết kế cho bé khoẻ mạnh, ăn uống bình thường. Giai đoạn bé ăn kém, sụt cân hoặc vừa qua một đợt bệnh lại là lúc khoảng cách dinh dưỡng lớn nhất, và cũng là lúc ít lựa chọn phù hợp nhất.

Đây là lý do các công thức của Vivobite được TS. Ngô Hồng Phượng, cố vấn dinh dưỡng của thương hiệu, kiểm duyệt với ưu tiên đặt vào chất lượng đạm và độ tiêu hoá, thay vì chỉ nhìn vào con số thành phần trên bao bì.

Dù vậy, với nhóm bé đang ăn kém sau bệnh, nguyên tắc không đổi: bác sĩ thú y là người quyết định khẩu phần, còn thương hiệu chỉ cung cấp lựa chọn phù hợp với chỉ định đó.

Điều đáng nhớ

Với bé lớn tuổi đang yếu, câu hỏi không phải là cho ăn bao nhiêu, mà là mỗi miếng bé ăn được mang theo bao nhiêu dinh dưỡng. Thể tích nhỏ nhưng đậm đặc thường tốt hơn thể tích lớn mà loãng.

Bé nhà bạn từng có giai đoạn ăn kém kéo dài chưa? Lúc đó bạn đã xoay xở thế nào? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng tham khảo

Tìm hiểu thêm

• Mèo trên 8 tuổi kêu nhiều: bình thường hay dấu hiệu cần chú ý? – Hiểu những thay đổi thường gặp khi mèo bước vào tuổi lão hóa

• Đừng cho chó mèo ăn snack của người: vì sao một miếng nhỏ cũng không nên – Nhận biết để tránh gây ngộ độc trên thú

• Những thực phẩm cần tránh đối với chó mèo lớn tuổi – Những thực phẩm cần tránh xa