Giải mã tiếng kêu của mèo: bé đang nói gì với bạn?

Nguyễn Duyên

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Có những buổi tối bạn đang ngồi yên, bỗng nghe bé mèo nhà mình cất một tràng kêu dài, lặp đi lặp lại, đứng giữa phòng và nhìn về phía bạn. Bạn dỗ, bé vẫn kêu. Bạn cho ăn, bé liếc qua rồi lại tiếp tục. Cảnh này quen thuộc với rất nhiều người nuôi mèo.

Vậy bé đang đòi gì, hay đang cố nói điều gì đó mà chúng ta chưa hiểu? Và nếu một bé vốn ít kêu nay bỗng nhiên kêu nhiều hơn hẳn, liệu đó chỉ là thay đổi tính cách hay là tín hiệu của một điều gì khác?

Tiếng kêu là một trong những cách giao tiếp quan trọng nhất giữa mèo và con người. Nhưng không phải tiếng kêu nào cũng mang cùng một ý nghĩa. Bài viết này sẽ cùng bạn đọc lại những kiểu tiếng kêu thường gặp, để phân biệt đâu là giao tiếp bình thường và đâu là dấu hiệu đáng để chú ý hơn.

Cách chúng ta thường phản ứng với tiếng mèo kêu

Phần lớn người nuôi mèo đều xử lý tiếng kêu theo bản năng, và điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Nghe bé kêu gần giờ ăn, ta cho ăn. Nghe bé kêu lúc nửa đêm, ta dỗ hoặc bế lên. Nghe bé kêu khi ta vừa về tới cửa, ta xem đó là lời chào và thấy vui. Cách phản ứng này xuất phát từ tình thương, và trong rất nhiều trường hợp, nó đúng.

Nhưng có một điều ít người để ý: tiếng kêu của mèo không phải lúc nào cũng mang một nghĩa cố định. Cùng một âm thanh, ở một bé hai tuổi và một bé mười tuổi, có thể kể hai câu chuyện khác nhau. Khi ta quen phản ứng theo thói quen, ta dễ bỏ lỡ thời điểm tiếng kêu chuyển từ giao tiếp đời thường sang một dấu hiệu của cơ thể.

Vài quan niệm quen thuộc cần nhìn lại

Trong cộng đồng nuôi mèo có một số cách hiểu rất phổ biến. Mỗi cách đều đúng một phần, nhưng nếu dừng lại ở đó, chúng ta có thể bỏ lỡ những điều bé đang cố gắng truyền đạt.

“Mèo kêu nhiều chỉ vì đói hoặc muốn được chú ý”

Điều này thường đúng ở những bé khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu một bé vốn ít kêu bỗng trở nên ồn ào hơn hẳn, hoặc liên tục kêu vào những thời điểm bất thường, đó có thể là dấu hiệu của một thay đổi về sức khỏe hoặc môi trường sống.

“Mèo lớn tuổi kêu nhiều vào ban đêm là chuyện bình thường”

Tuổi tác có thể làm thay đổi hành vi của mèo, nhưng tiếng kêu đêm kéo dài ở mèo lớn tuổi đôi khi liên quan đến suy giảm thính giác, thị giác, lo âu hoặc hội chứng suy giảm nhận thức. Vì vậy, không nên mặc định rằng đó chỉ là tính cách thay đổi theo tuổi.

“Giọng kêu thay đổi khi già đi thì không cần quan tâm”

Một số thay đổi nhỏ về giọng có thể xuất hiện theo thời gian. Tuy nhiên, nếu giọng kêu trở nên khàn hơn rõ rệt, yếu bất thường hoặc thay đổi đột ngột, đây là dấu hiệu đáng để quan sát kỹ hơn và trao đổi với bác sĩ thú y nếu kéo dài.

Tiếng kêu là một phần trong cách mèo giao tiếp với thế giới xung quanh, và sự thay đổi trong tiếng kêu đôi khi phản ánh những thay đổi đang diễn ra bên trong cơ thể bé.

Mỗi kiểu tiếng kêu là một câu nói khác nhau

Mèo trưởng thành dùng tiếng kêu để giao tiếp với con người nhiều hơn với những mèo trưởng thành khác. Nói cách khác, rất nhiều tiếng “meo” mà bạn nghe mỗi ngày là ngôn ngữ bé dành riêng cho bạn. Khi hiểu được vài kiểu kêu cơ bản, bạn sẽ đọc được nhu cầu của bé rõ hơn.

Tiếng kêu ngắn, nhẹ, hơi cao

Đây thường là lời chào hoặc cách bé bắt chuyện. Bạn hay nghe thấy khi vừa về nhà hoặc khi bé đi theo bạn từ phòng này sang phòng khác. Âm thanh ngắn, không gắt và thường mang ý nghĩa tích cực.

Tiếng kêu lặp lại, dồn dập, hướng về phía bạn

Đây thường là tiếng đòi hỏi: đòi ăn, đòi mở cửa hoặc đòi được chú ý. Bé có thể vừa kêu vừa cọ chân hoặc dẫn bạn đến một vị trí cụ thể. Nếu một bé lớn tuổi đột nhiên đòi ăn nhiều hơn hẳn trước đây, đây là thay đổi đáng để theo dõi và trao đổi với bác sĩ thú y nếu kéo dài.

Tiếng gừ gừ rền nhẹ

Phần lớn thời gian, tiếng gừ là dấu hiệu của sự thư giãn và hài lòng. Tuy nhiên, mèo cũng có thể gừ khi đau, căng thẳng hoặc không khỏe như một cách tự trấn an bản thân. Vì vậy, hãy nhìn cả tư thế và hoàn cảnh thay vì chỉ dựa vào tiếng gừ.

Tiếng kêu dài, lớn và kéo thành từng hồi

Ở mèo chưa triệt sản, kiểu kêu này thường liên quan đến hành vi sinh sản. Với mèo lớn tuổi, đặc biệt khi xuất hiện vào ban đêm hoặc khi bé đứng một mình trong không gian quen thuộc, đây có thể là dấu hiệu cho thấy bé đang cảm thấy lo lắng, mất định hướng hoặc có một thay đổi sức khỏe cần được chú ý thêm.

Khi mèo lớn tuổi bắt đầu kêu khác đi

Khi bước vào giai đoạn lớn tuổi, nhiều thay đổi âm thầm bắt đầu xuất hiện trong cơ thể mèo. Một trong những tín hiệu chủ nuôi dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi trong tiếng kêu. Nếu một bé vốn ít nói bỗng kêu nhiều hơn hẳn, hoặc thường xuyên kêu vào những khung giờ trước đây vẫn yên tĩnh, đó là điều đáng để lưu tâm.

Có một vài nguyên nhân thường gặp đứng sau sự thay đổi này:

Suy giảm nhận thức theo tuổi già (CDS)

Một số mèo lớn tuổi có thể trở nên mất phương hướng trong chính ngôi nhà quen thuộc, quên vị trí khay vệ sinh hoặc kêu nhiều vào ban đêm vì cảm thấy hoang mang. Đây có thể là một trong những dấu hiệu của hội chứng suy giảm nhận thức (CDS) ở tuổi già. Chúng tôi đã phân tích chi tiết hơn về tình trạng này trong bài viết “Hội chứng suy giảm nhận thức ở chó, mèo lớn tuổi: những dấu hiệu dễ bị bỏ qua“ nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về những thay đổi đang diễn ra trong não bộ của bé.

Suy giảm thị lực và thính lực

Khi nghe và nhìn kém đi, bé có thể khó định vị môi trường xung quanh hoặc khó nhận ra vị trí của chủ, từ đó kêu nhiều hơn để tìm kiếm sự an tâm.

Các bệnh lý thường gặp ở tuổi già

Tiểu đường, bệnh thận mạn, cường giáp và tăng huyết áp đều có thể khiến mèo trở nên bồn chồn hơn, kêu nhiều hơn hoặc thay đổi hành vi. Những trường hợp này thường đi kèm các dấu hiệu khác như uống nước nhiều hơn, sụt cân, thay đổi cảm giác thèm ăn hoặc mức độ hoạt động.

Điều quan trọng cần nhớ là tiếng kêu nhiều ở mèo lớn tuổi hiếm khi là một vấn đề riêng lẻ. Nó thường đi cùng những thay đổi khác trong hành vi, thói quen ăn uống hoặc sinh hoạt hằng ngày. Quan sát toàn bộ bức tranh sẽ giúp bạn hiểu đúng điều bé đang cố gắng nói với mình

Bạn có thể làm gì ngay hôm nay

Quan sát và ghi lại. Trong vài ngày, để ý bé kêu vào lúc nào, kiểu kêu ra sao, kéo dài bao lâu. Hiểu được mức kêu bình thường của riêng bé là nền tảng để nhận ra khi nào có thay đổi.
Đọc tiếng kêu cùng các dấu hiệu khác. Để ý song song việc bé ăn uống, đi vệ sinh, ngủ nghỉ và vận động. Một thay đổi đơn lẻ ít khi nói lên điều gì, nhưng nhiều thay đổi cùng lúc thì có.
Giữ môi trường ổn định cho bé lớn tuổi. Một chiếc đèn ngủ nhỏ ban đêm, vị trí khay vệ sinh và bát ăn cố định, lối đi quen thuộc không xê dịch, tất cả giúp bé bớt hoang mang và bớt kêu vì lo lắng.

Tiếng kêu chỉ là một mảnh ghép. Hãy đưa bé đi khám khi tiếng kêu thay đổi đi kèm các dấu hiệu sau: sụt cân dù vẫn ăn, uống nước nhiều bất thường, đi tiểu nhiều hơn, kêu gắt kéo dài về đêm ở mèo lớn tuổi, bỏ ăn, hoặc có vẻ mất phương hướng. Đây là những tín hiệu vượt ra ngoài phạm vi dinh dưỡng, cần bác sĩ thú y kiểm tra trực tiếp, không phải chỉ điều chỉnh bữa ăn.

Góc nhìn từ chuyên gia dinh dưỡng

Theo TS. Ngô Hồng Phượng, cố vấn dinh dưỡng của Vivobite, cho rằng ở mèo lớn tuổi, một thay đổi trong cách kêu nên được nhìn như lời nhắc quan sát toàn diện chứ không phải một triệu chứng đơn lẻ. Khi nhận thức và giác quan của bé suy giảm, một chế độ ăn phù hợp lứa tuổi cùng môi trường sống ổn định có thể giúp bé bình tĩnh hơn, nhưng không thay thế được việc thăm khám khi có dấu hiệu bất thường. Hiểu bé cần gì ở từng giai đoạn tuổi quan trọng hơn việc cố làm bé im lặng.

Lắng nghe để hiểu, không chỉ để dỗ

Mỗi tiếng kêu là một nỗ lực giao tiếp của bé dành riêng cho bạn. Hiểu bé không phải là làm bé im lặng, mà là đọc được điều bé đang cố nói, nhất là khi bé bước vào tuổi lớn và cơ thể bắt đầu thay đổi.

Bé mèo nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và gần đây bé có kiểu kêu nào khiến bạn băn khoăn không? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng lắng nghe và gợi ý cho nhau nhé.