Bệnh viêm nha chu trên chó, mèo lớn tuổi (Periodontal disease)

Nguyễn Duyên

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Bé nhà bạn vẫn ngồi trước bát ăn như mọi ngày, nhưng dạo gần đây có điều gì đó hơi khác. Bé ngửi thức ăn lâu hơn, ăn chậm hơn, đôi khi nhai dè dặt rồi bỏ đi khi vẫn còn thức ăn trong bát. Có lúc bé tỏ ra muốn ăn nhưng lại lùi ra, hoặc làm rơi thức ăn khỏi miệng khi đang nhai.

Nhiều chủ nuôi cho rằng đó chỉ là dấu hiệu của tuổi già hoặc tính kén ăn. Thế nhưng, một nguyên nhân rất thường gặp lại nằm ở nơi ít được chú ý hơn: khoang miệng.

Viêm nha chu là một trong những bệnh lý phổ biến nhất ở cả chó và mèo. Bệnh tiến triển âm thầm trong thời gian dài, gây đau đớn, khó chịu khi ăn và có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện và chăm sóc kịp thời.

Vì sao miệng lại là nơi dễ bị bỏ quên nhất

Phần lớn chủ nuôi rất quan tâm đến bữa ăn, bộ lông và cân nặng của bé, nhưng lại ít có cơ hội quan sát bên trong khoang miệng. Điều này hoàn toàn dễ hiểu. Thú cưng thường không thích được kiểm tra miệng, trong khi răng và nướu là những vị trí khó quan sát trong sinh hoạt hằng ngày.

Bên cạnh đó, mèo là loài có xu hướng che giấu dấu hiệu đau hoặc khó chịu hơn so với chó. Một bé bị đau răng hoặc viêm nướu vẫn có thể tiếp tục ăn uống và sinh hoạt gần như bình thường, chỉ thay đổi rất nhẹ trong cách ăn hoặc thời gian ăn. Vì vậy, nhiều bệnh răng miệng chỉ được phát hiện khi đã tiến triển đáng kể, lúc bé bắt đầu giảm ăn, bỏ ăn, chảy nước dãi hoặc xuất hiện hơi thở có mùi khó chịu.

Những cách hiểu thường gặp cần được nhìn lại

Quanh chuyện răng miệng của thú cưng có một vài quan niệm khá phổ biến. Mỗi quan niệm đều đúng một phần, nhưng nếu dừng lại ở đó, chủ nuôi có thể bỏ lỡ giai đoạn bệnh còn nhẹ và dễ xử lý.

Hơi thở của bé vốn có mùi, không đáng ngại: Thực tế, hơi thở của mèo khỏe mạnh thường không có mùi hôi rõ rệt. Mùi hôi kéo dài thường là một trong những dấu hiệu sớm của bệnh răng miệng.
Chó, mèo ăn hạt khô sẽ tự làm sạch răng: Điều này chỉ đúng với một số sản phẩm nha khoa chuyên biệt. Phần lớn thức ăn hạt thông thường không thể thay thế việc chăm sóc răng miệng chủ động.
Răng miệng chỉ ảnh hưởng đến hơi thở: Viêm nha chu không chỉ gây hôi miệng mà còn gây đau, khó chịu khi ăn và làm giảm chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở tuổi già.

Điểm chung của các quan niệm trên là khiến chủ nuôi dễ chủ quan, trong khi bệnh vẫn âm thầm tiến triển bên trong khoang miệng

Viêm nha chu ở chó, mèo thực chất là gì

Viêm nha chu, hay còn gọi là viêm nướu, là một vấn đề sức khỏe phổ biến ở cả chó và mèo, có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe của thú cưng. Tình trạng này thường xảy ra khi vi khuẩn tích tụ trên bề mặt răng, tạo thành mảng bám.

Bệnh hình thành theo trình tự nào

Mọi chuyện bắt đầu từ mảng bám răng, một lớp màng chứa vi khuẩn hình thành liên tục trên bề mặt răng. Nếu không được làm sạch, mảng bám sẽ khoáng hóa thành cao răng bám chắc quanh chân răng.

Cao răng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nướu. Ở giai đoạn này, nướu có thể đỏ, sưng và dễ chảy máu, nhưng tổn thương vẫn còn khả năng hồi phục nếu được điều trị phù hợp.

Nếu tình trạng viêm kéo dài, tổn thương sẽ lan sâu xuống các mô nâng đỡ răng, làm phá hủy dây chằng nha chu và xương ổ răng. Đây chính là viêm nha chu, và những tổn thương này thường không thể phục hồi hoàn toàn.

Vì sao giai đoạn lão hóa dễ mắc hơn

Tuổi tác làm tăng nguy cơ bệnh răng miệng theo nhiều cách. Mảng bám và cao răng có thể tích tụ qua nhiều năm nếu không được kiểm soát. Đồng thời, khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể cũng thay đổi theo tuổi, khiến tình trạng viêm dễ kéo dài hơn.

Ngoài ra, thú cưng lớn tuổi còn có nguy cơ mắc bệnh tiêu chân răng (tooth resorption), một bệnh lý rất phổ biến ở cả giai đoạn trưởng thành và lão hóa. Khi đó, cấu trúc răng bị phá hủy dần, gây đau đớn dù bên ngoài đôi khi không có dấu hiệu rõ ràng.

Chính vì vậy, bệnh răng miệng thường gặp hơn và cũng dễ trở nên nghiêm trọng hơn khi thú cưng bước vào tuổi già.

Những dấu hiệu bạn có thể quan sát tại nhà

Vì thú cưng thường che giấu cảm giác đau, bạn cần để ý những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Các dấu hiệu sau có thể gợi ý vấn đề răng miệng:

Hơi thở hôi kéo dài, khác với bình thường.
Nhai lệch một bên, làm rơi thức ăn hoặc thường xuyên quẹt miệng vào chân sau khi ăn.
Vẫn muốn ăn nhưng ngần ngại khi cắn, hoặc chuyển từ thích thức ăn khô sang thức ăn mềm.
Chảy nước dãi nhiều hơn, đôi khi có lẫn máu.
Nướu đỏ, sưng; có cao răng màu vàng nâu hoặc răng lung lay.
Chải chuốt lông ít hơn do cảm thấy đau hoặc khó chịu ở miệng.

Nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên kéo dài, bạn nên đưa bé đến bác sĩ thú y để được kiểm tra răng miệng sớm.

Bạn có thể làm gì để chăm sóc và phòng ngừa

Việc chăm sóc răng miệng cho chó, mèo nên kết hợp giữa chăm sóc tại nhà và kiểm tra định kỳ tại phòng khám.

Làm quen với việc kiểm tra miệng từ sớm. Nhẹ nhàng vén môi để quan sát răng và nướu của bé mỗi tuần một lần.
Chải răng nếu bé chấp nhận. Sử dụng bàn chải mềm và kem đánh răng dành riêng cho thú cưng. Không dùng kem đánh răng của người vì một số thành phần có thể gây hại khi mèo nuốt phải.
Lựa chọn thức ăn phù hợp. Với những bé đang đau hoặc khó nhai, thức ăn ướt có thể giúp bé ăn uống thoải mái hơn và duy trì dinh dưỡng đầy đủ.
Khám răng miệng định kỳ. Khi cao răng đã hình thành, việc chải răng tại nhà không thể loại bỏ hoàn toàn. Bác sĩ thú y sẽ đánh giá tình trạng răng miệng và chỉ định lấy cao răng khi cần thiết.

Không tự ý cạy cao răng cho bé bằng dụng cụ tại nhà. Việc này dễ làm tổn thương lợi, gây chảy máu và đẩy vi khuẩn vào sâu hơn. Khi bé bỏ ăn hoàn toàn, sụt cân nhanh, chảy dãi liên tục hoặc miệng có mùi rất nặng, đây là dấu hiệu cần đến phòng khám thú y, không phải chỉ điều chỉnh bữa ăn.

Lời kết

Yêu thú cưng lớn tuổi đúng cách là chú ý cả tới những nơi bé không thể nói cho ta biết là đang đau. Khoang miệng là một trong những nơi như vậy. Chỉ cần để ý sớm hơn một chút, bạn đã có thể giúp bé tránh được nhiều năm khó chịu âm thầm.

Bé nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và lần gần nhất bạn nhìn vào răng bé là khi nào? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng nhắc nhau quan tâm tới sức khỏe răng miệng của các bé nhé.