Bệnh tim ở mèo: những tín hiệu không nên bỏ qua

Nguyễn Duyên

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Mèo nhà bạn vẫn ăn đều, vẫn nằm phơi nắng buổi sáng, chỉ là dạo gần đây thở có vẻ nhanh hơn một chút khi nằm nghỉ, và đôi lúc trốn vào một góc khuất lâu hơn thường lệ. Bạn nghĩ bé chỉ đang mệt, hay đang già đi nên ít vận động hẳn. Nhưng có một khả năng ít ai nghĩ tới: trái tim của bé đang phải làm việc vất vả hơn nó nên làm, và cơ thể đang lặng lẽ thích nghi với điều đó theo cách mà mắt thường rất khó nhận ra.

Bệnh tim mạch ở mèo là một trong những vấn đề sức khỏe âm thầm nhất, và cũng là một trong những điều dễ bị nhầm thành dấu hiệu của tuổi tác nhất. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu vì sao trái tim của mèo lại có thể bệnh mà không hề kêu ca, và những dấu hiệu nào đáng để bạn dừng lại quan sát kỹ hơn.

Những điều chủ nuôi thường làm, và đều xuất phát từ tình thương

Khi thấy mèo lớn tuổi ngủ nhiều hơn, ít leo trèo hơn hoặc dành nhiều thời gian nằm yên một chỗ, hầu hết chúng ta đều phản ứng theo cách rất tự nhiên: để bé nghỉ ngơi nhiều hơn và cho rằng đó là một phần của quá trình lão hóa. Điều này hoàn toàn dễ hiểu. Mèo lớn tuổi thực sự có xu hướng ngủ nhiều hơn và hoạt động ít hơn so với khi còn trẻ.

Nhiều chủ nuôi cũng quen đánh giá sức khỏe của bé qua những điều dễ nhận thấy nhất: bé còn ăn ngon không, lông có mượt không, mắt có còn tinh anh không. Đây đều là những dấu hiệu quan trọng.

Tuy nhiên, tim mạch lại là một câu chuyện khác. Nhiều bệnh tim ở mèo tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không làm thay đổi rõ rệt vẻ ngoài của bé. Một chú mèo vẫn có thể ăn uống bình thường, giữ bộ lông đẹp và sinh hoạt gần như thường ngày dù chức năng tim đã bắt đầu thay đổi từ bên trong.

Chính vì vậy, những dấu hiệu sớm của bệnh tim thường rất kín đáo và dễ bị nhầm lẫn với các thay đổi bình thường do tuổi tác.

Vài cách hiểu phổ biến cần được nhìn lại

Một quan niệm khá phổ biến là mèo thở nhanh hơn hoặc nằm nhiều hơn chỉ vì trời nóng, vì mệt hoặc đơn giản là do tuổi già. Điều này đúng một phần. Tuy nhiên, nhịp thở khi nghỉ ngơi của một bé mèo khỏe mạnh thường khá ổn định. Nếu bé liên tục thở nhanh hơn bình thường khi đang ngủ hoặc nằm yên thư giãn, đó là dấu hiệu đáng để theo dõi kỹ hơn và trao đổi với bác sĩ thú y.

Một hiểu lầm khác là cho rằng bệnh tim ở mèo sẽ biểu hiện giống như ở người hoặc ở chó: ho nhiều, mệt lả hoặc có những dấu hiệu rất dễ nhận ra. Thực tế, nhiều mèo mắc bệnh tim không hề ho và gần như không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu.

Mèo là loài có khả năng che giấu sự khó chịu rất tốt. Đây là một phần của bản năng sinh tồn được duy trì từ tổ tiên hoang dã. Vì vậy, không ít trường hợp bệnh tim chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi các dấu hiệu đã trở nên rõ rệt hơn.

Chính vì thế, những thay đổi nhỏ về nhịp thở, mức độ vận động hoặc thói quen sinh hoạt đôi khi lại là những tín hiệu quan trọng nhất mà cơ thể bé đang gửi đi.

Điều nguy hiểm nhất ở bệnh tim mèo không phải là triệu chứng, mà là sự im lặng trước khi triệu chứng xuất hiện.

Bệnh tim phổ biến nhất ở mèo là gì

Dạng bệnh tim được chẩn đoán nhiều nhất ở mèo là bệnh cơ tim phì đại (Hypertrophic Cardiomyopathy – HCM). Đây là tình trạng thành cơ tim, đặc biệt là thành tâm thất trái, dày lên bất thường. Khi cơ tim trở nên dày và cứng hơn, tim khó giãn ra để nhận đủ máu giữa các nhịp đập, làm tăng áp lực trong buồng tim và ảnh hưởng đến tuần hoàn máu theo thời gian.

Ước tính khoảng 10–15% mèo có bệnh cơ tim phì đại hoặc những thay đổi liên quan đến bệnh. Tỷ lệ thực tế có thể còn cao hơn vì nhiều mèo không biểu hiện triệu chứng trong giai đoạn đầu. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng thường được phát hiện nhiều hơn ở mèo trung niên và mèo lớn tuổi.

Ngoài HCM, mèo còn có thể mắc một số dạng bệnh cơ tim khác như bệnh cơ tim hạn chế (Restrictive Cardiomyopathy – RCM), khi cơ tim trở nên xơ cứng và mất tính đàn hồi, hoặc bệnh cơ tim giãn (Dilated Cardiomyopathy – DCM). Trong số đó, DCM hiện nay khá hiếm gặp nhờ thức ăn thương mại đã được bổ sung đầy đủ taurine.

Thực tế, DCM từng là một trong những bệnh tim quan trọng ở mèo và có liên quan trực tiếp đến tình trạng thiếu taurine trong khẩu phần. Từ khi các tiêu chuẩn dinh dưỡng hiện đại yêu cầu bổ sung taurine đầy đủ cho thức ăn mèo, số ca bệnh này đã giảm mạnh. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy dinh dưỡng phù hợp có thể góp phần phòng ngừa một số bệnh tim, dù không phải tất cả bệnh tim đều bắt nguồn từ chế độ ăn.

Nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, các bệnh cơ tim ở mèo có thể tiến triển thành suy tim sung huyết (Congestive Heart Failure – CHF) hoặc gây hình thành cục máu đông, những biến chứng nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.

Điều gì đang diễn ra bên trong cơ thể bé

Khi cơ tim trở nên dày và cứng hơn, tim khó giãn ra để nhận đủ máu giữa các nhịp đập. Theo thời gian, áp lực trong tim tăng lên khiến tâm nhĩ trái giãn rộng dần. Đây là một trong những thay đổi quan trọng nhất của bệnh cơ tim phì đại ở mèo.

Sự giãn rộng của tâm nhĩ trái làm dòng máu lưu thông chậm hơn và dễ bị ứ trệ. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông bên trong tim. Nếu cục máu đông di chuyển theo dòng máu và mắc kẹt tại vị trí động mạch chủ chia nhánh xuống hai chân sau, máu sẽ không thể đến nuôi chân như bình thường.

Hậu quả là mèo có thể đột ngột đau dữ dội, yếu hoặc liệt một hay cả hai chân sau. Đây được gọi là huyết khối động mạch chủ, một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh tim ở mèo.

Điều đáng lưu ý là nhiều bé mèo gặp biến chứng này trước khi từng được chẩn đoán mắc bệnh tim. Chính vì vậy, bệnh tim ở mèo thường được xem là một bệnh lý âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cơ hội tốt nhất luôn nằm ở việc phát hiện sớm, khi bé vẫn còn chưa có triệu chứng rõ ràng.

Bạn có thể làm gì ngay hôm nay

Thứ nhất, tập thói quen theo dõi nhịp thở khi nghỉ ngơi

Khi bé đang ngủ hoặc nằm thư giãn hoàn toàn, hãy đếm số lần lồng ngực phồng lên trong một phút. Một mèo khỏe mạnh thường có nhịp thở lúc nghỉ dưới khoảng 30 lần mỗi phút. Nếu nhịp thở tăng cao rõ rệt hoặc thường xuyên vượt ngưỡng này qua nhiều lần đo, đó là dấu hiệu đáng để trao đổi với BSTY.

Thứ hai, duy trì khám sức khỏe định kỳ cho mèo lớn tuổi

Mèo từ 8 tuổi trở lên nên được kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi 6–12 tháng. Trong quá trình khám, BSTY có thể phát hiện tiếng thổi tim, rối loạn nhịp tim hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số mèo mắc bệnh tim vẫn có thể không có tiếng thổi tim khi nghe khám. Nếu có nghi ngờ, siêu âm tim vẫn là phương pháp chính xác nhất để đánh giá cấu trúc và chức năng tim.

Thứ ba, duy trì cân nặng hợp lý và chế độ ăn cân bằng

Béo phì làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch và có thể khiến nhiều vấn đề sức khỏe trở nên phức tạp hơn. Hãy đảm bảo bé được cung cấp khẩu phần đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là taurine, một axit amin thiết yếu đối với mèo. Dinh dưỡng không thể chữa khỏi bệnh cơ tim phì đại, nhưng một cơ thể khỏe mạnh với cân nặng phù hợp sẽ giúp trái tim của bé hoạt động trong điều kiện thuận lợi hơn

Lời kết

Trái tim của mèo có thể bệnh trong im lặng, và chính sự im lặng đó khiến việc quan sát tinh tế và kiểm tra định kỳ trở thành món quà lớn nhất chúng ta có thể dành cho bé. Yêu một bé mèo lớn tuổi không chỉ là cho bé ăn ngon và nằm ấm, mà còn là học cách lắng nghe những tín hiệu rất nhỏ mà bé không thể nói thành lời.

Bé mèo nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và bạn đã từng để ý đến nhịp thở của bé khi bé nằm ngủ chưa? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng học cách quan sát những điều thầm lặng này nhé.