Bệnh tim mạch ở chó lớn tuổi

Nguyễn Duyên

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Có một buổi sáng nào đó, bạn nhận ra bé cưng của mình thở nhanh hơn bình thường khi đang nằm nghỉ, hoặc thỉnh thoảng ho khan vài tiếng như đang vướng gì đó trong cổ. Bé vẫn ăn uống, vẫn vui mừng khi bạn về nhà, nhưng chỉ đi dạo một quãng ngắn đã bắt đầu thở dốc và muốn nằm xuống nghỉ.

Bạn tự hỏi liệu đó có đơn giản là dấu hiệu của tuổi tác, hay là cơ thể bé đang gửi đi một tín hiệu nào đó mà mình chưa nhận ra.

Câu hỏi này quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Nhiều bệnh tim ở chó lớn tuổi có thể tiến triển âm thầm trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Và những dấu hiệu đầu tiên thường rất dễ bị nhầm với sự chậm chạp hoặc giảm sức bền do tuổi tác

Khi mọi dấu hiệu đều giống như lão hóa

Phần lớn chủ nuôi đều chăm sóc bé bằng tất cả sự quan tâm mình có. Chúng ta cho bé ăn đều đặn, dắt đi dạo và dễ dàng nhận ra khi bé bỏ ăn hay mệt mỏi rõ rệt. Nhưng có một điều ít người được hướng dẫn từ trước, đó là cách phân biệt giữa những thay đổi bình thường của tuổi già và những dấu hiệu của một bệnh lý đang âm thầm tiến triển.

Điều này hoàn toàn dễ hiểu. Một chú chó lớn tuổi đi lại chậm hơn, ngủ nhiều hơn hoặc ngại vận động hơn là hình ảnh rất quen thuộc, đến mức nhiều người mặc định đó chỉ là hệ quả của lão hóa. Thực tế, phần lớn những thay đổi này có thể liên quan đến tuổi tác. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chúng cũng có thể là dấu hiệu sớm của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, bao gồm cả bệnh tim mạch.

Chính vì các dấu hiệu ban đầu thường mơ hồ và tiến triển từ từ, bệnh tim ở chó lớn tuổi dễ bị bỏ sót cho đến khi các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn.

Vài quan niệm phổ biến cần nhìn lại

Có một số cách hiểu khá phổ biến trong cộng đồng nuôi chó, và mỗi cách đều đúng một phần, nhưng chưa đủ.

Quan niệm thứ nhất: Chó ho là do hóc xương hoặc viêm họng, theo dõi vài hôm là khỏi.

Điều này có thể đúng trong một số trường hợp. Tuy nhiên, ở chó trung niên và cao tuổi, tình trạng ho kéo dài hoặc tái diễn, đặc biệt khi xuất hiện nhiều vào ban đêm, sau vận động hoặc khi hưng phấn, có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như bệnh đường hô hấp, bệnh tim hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, những trường hợp ho kéo dài nên được bác sĩ thú y thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác.

Quan niệm thứ hai: Bệnh tim chỉ xảy ra ở chó rất già hoặc ở một vài giống chó nhất định.

Thực tế, nguy cơ mắc bệnh tim tăng theo tuổi nhưng bệnh có thể xuất hiện từ tuổi trung niên ở nhiều giống chó. Một số bệnh tim có xu hướng gặp nhiều hơn ở những nhóm giống nhất định. Ví dụ, bệnh thoái hóa van nhĩ thất (đặc biệt là van hai lá) thường gặp ở các giống chó nhỏ và trung bình, trong khi bệnh cơ tim giãn thường được ghi nhận nhiều hơn ở các giống chó lớn. Tuy nhiên, mọi giống chó đều có thể mắc bệnh tim.

Quan niệm thứ ba: Nếu bé vẫn ăn uống bình thường thì tim vẫn khỏe.

Đây là một quan niệm chưa hoàn toàn chính xác. Nhiều bệnh tim tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây ảnh hưởng rõ rệt đến cảm giác thèm ăn hoặc sinh hoạt hằng ngày. Trong giai đoạn sớm, các thay đổi về cấu trúc hoặc chức năng tim có thể đã xuất hiện nhưng chưa biểu hiện thành triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc chó vẫn ăn uống tốt không đồng nghĩa với việc hệ tim mạch hoàn toàn khỏe mạnh.

Điểm chung của các quan niệm trên là chúng thường đánh giá từng dấu hiệu riêng lẻ. Trong khi đó, bệnh tim thường bộc lộ qua sự kết hợp của nhiều thay đổi nhỏ diễn ra cùng lúc, và đó cũng là lý do việc phát hiện sớm đôi khi khó hơn chúng ta nghĩ.

Hiểu đúng về trái tim của bé khi về già

Để chăm sóc bé tốt hơn, chúng ta cần hiểu một chút về những gì đang diễn ra bên trong cơ thể. Trái tim giống như một chiếc bơm có nhiệm vụ đưa máu đi khắp cơ thể. Khi chó bước vào giai đoạn trung niên và cao tuổi, một số bệnh tim có thể khiến chiếc bơm này hoạt động kém hiệu quả hơn.

Bệnh tim mắc phải phổ biến nhất ở chó là bệnh thoái hóa van nhĩ thất mạn tính, thường ảnh hưởng đến van hai lá. Theo thời gian, các lá van dày lên và đóng không còn kín, khiến một phần máu trào ngược từ tâm thất trái về nhĩ trái mỗi khi tim co bóp. Để bù đắp cho sự thất thoát này, tim phải làm việc nhiều hơn, dẫn đến sự giãn dần của các buồng tim bên trái. Bệnh thường gặp ở các giống chó nhỏ và trung bình khi lớn tuổi. Trong nhiều trường hợp, dấu hiệu đầu tiên chỉ là tiếng thổi tim được bác sĩ thú y phát hiện khi khám định kỳ.

Một bệnh tim khác là bệnh cơ tim giãn (Dilated Cardiomyopathy – DCM). Trong bệnh này, cơ tim suy yếu dần và mất khả năng co bóp hiệu quả, làm giảm lượng máu được bơm đi mỗi nhịp tim. Các buồng tim trở nên giãn rộng hơn nhưng chức năng bơm máu lại giảm sút. Bệnh thường được ghi nhận nhiều hơn ở các giống chó lớn và khổng lồ.

Mặc dù cơ chế bệnh khác nhau, cả hai tình trạng trên đều có thể tiến triển theo thời gian. Khi khả năng bơm máu của tim không còn đáp ứng được nhu cầu của cơ thể, chó có thể phát triển suy tim sung huyết. Khi đó, dịch có thể tích tụ trong phổi gây phù phổi hoặc tích tụ ở các khoang cơ thể như ổ bụng, tùy thuộc vào phần tim bị ảnh hưởng.

Để ý nhịp thở khi bé ngủ yên. Hãy đếm số lần lồng ngực phồng lên trong một phút khi bé đang ngủ sâu và hoàn toàn thư giãn. Ở chó khỏe mạnh, nhịp thở khi ngủ thường dưới 30 lần/phút. Nếu nhịp thở tăng cao kéo dài trong nhiều ngày liên tiếp, đây là dấu hiệu nên được bác sĩ thú y đánh giá
Quan sát sức bền khi vận động. Một bé trước đây đi dạo thoải mái nhưng nay nhanh mệt hơn, giảm hứng thú vận động, thường xuyên dừng nghỉ hoặc khó theo kịp quãng đường quen thuộc có thể đang cho thấy sự suy giảm chức năng tim mạch hoặc hô hấp.
Chú ý tiếng ho và kiểu ho. Ho kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên hơn ở chó lớn tuổi là dấu hiệu cần được quan tâm. Tuy nhiên, ho không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh tim, vì nhiều bệnh lý đường hô hấp cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Việc thăm khám là cần thiết để xác định nguyên nhân chính xác.
Duy trì cân nặng hợp lý. hừa cân làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch và hô hấp. Một khẩu phần dinh dưỡng phù hợp kết hợp với vận động nhẹ nhàng, đều đặn sẽ giúp duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn cho chó lớn tuổi.

Trong những năm gần đây, các nhà khoa học đã quan tâm đến mối liên hệ giữa một số loại khẩu phần ăn và bệnh cơ tim giãn (DCM) ở chó. Một số trường hợp được ghi nhận ở những chó sử dụng khẩu phần không chứa ngũ cốc (grain-free), tuy nhiên đến nay vẫn chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân và cơ chế liên quan.

Vì vậy, chủ nuôi không nên tự ý thay đổi sang các chế độ ăn đặc biệt chỉ vì xu hướng hoặc quảng cáo. Nếu bé mắc bệnh tim hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, hãy trao đổi với bác sĩ thú y để lựa chọn khẩu phần phù hợp. Tương tự, không nên tự ý sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là hỗ trợ tim mạch khi chưa có tư vấn chuyên môn.

Nếu bé thở gấp hoặc khó thở khi đang nghỉ, há miệng thở, nướu chuyển màu tái hoặc hơi xanh, ngất xỉu, hoặc bụng to lên bất thường kèm mệt mỏi. Đây là những dấu hiệu cần xử lý y khoa khẩn cấp, không phải lúc để điều chỉnh chế độ ăn.

Lời kết

Trái tim của một bé chó lớn tuổi thường thay đổi rất từ tốn và lặng lẽ, và chính sự lặng lẽ ấy khiến thói quen quan sát tinh tế cùng những buổi khám định kỳ trở thành món quà ý nghĩa mà chúng ta có thể dành cho bé. Yêu một bé đang về già không chỉ là cho bé ăn ngon và nằm ấm, mà còn là học cách lắng nghe những tín hiệu nhỏ mà bé không thể nói thành lời.

Bé cưng nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và bạn đã từng thử đếm nhịp thở của bé khi bé đang ngủ chưa? Chia sẻ bên dưới để mọi người cùng học cách quan sát những điều thầm lặng này nhé.