Astaxanthin là gì và vì sao sắc tố đỏ trong tôm cá lại quan trọng với thú cưng lớn tuổi?

Nguyễn Hoàng Bảo Hân

Nội dung được cung cấp bởi các bác sĩ chuyên khoa

Bạn từng để ý màu hồng cam của con tôm khi luộc chín, hay thớ thịt đỏ của miếng cá hồi. Cùng một sắc đỏ ấy có mặt trong vỏ tôm hùm, trong lông chim hồng hạc. Vì sao những loài rất khác nhau lại mang chung một màu? Và sắc tố đó có liên quan gì đến bữa ăn của một chú chó hay chú mèo đã bước qua tuổi trung niên?

Câu trả lời nằm ở một hợp chất có tên astaxanthin. Hiểu nó là gì sẽ mở ra một góc nhìn mới về dinh dưỡng cho thú cưng lớn tuổi.

Một sắc tố quen thuộc mà ít người gọi tên

Nhiều người nuôi thú cưng đã cho bé ăn cá, ăn tôm từ lâu, xem đó là nguồn đạm tốt. Điều này không sai. Cá và tôm là thực phẩm giàu dinh dưỡng. Nhưng có một điều ít ai để ý: phần làm nên màu hồng cam đặc trưng của chúng cũng là một chất có giá trị riêng, không chỉ là màu sắc.

Sắc tố đó chính là astaxanthin. Và để hiểu vì sao nó đáng chú ý, cần bắt đầu từ chỗ nó đến từ đâu.

Hiểu lầm thường gặp: màu đỏ chỉ là màu

Nhiều người nghĩ màu hồng cam của cá hồi hay tôm đơn giản là đặc điểm tự nhiên của loài, giống như con bò màu nâu hay con gà màu trắng. Điều này đúng một phần, nhưng chưa đủ.

Thực tế, cá hồi và tôm không tự tạo ra sắc đỏ này. Chúng có màu vì ăn vào những sinh vật nhỏ hơn mang sẵn astaxanthin, chủ yếu là vi tảo. Trong tự nhiên, chỉ tảo, nấm và một số vi khuẩn mới tổng hợp được hợp chất này. Cá, tôm, chim hồng hạc đều là những mắt xích nhận lại sắc tố qua chuỗi thức ăn.

Nói cách khác, màu đỏ ở đây không phải là màu trang trí. Nó là dấu hiệu cho thấy con vật đã tích lũy một hợp chất có hoạt tính sinh học.

Astaxanthin thực chất là gì?

Astaxanthin thuộc nhóm carotenoid, cùng họ với beta-carotene tạo màu cam cho cà rốt. Trong nhóm này, astaxanthin được giới khoa học xếp vào loại có hoạt tính chống oxy hóa mạnh.

Được chia làm 2 nhóm: Astaxanthin tự nhiên và Astaxanthin tổng hợp

Chống oxy hóa là gì, và vì sao lại quan trọng? Mỗi ngày, cơ thể sống đều sinh ra các phân tử gọi là gốc tự do, sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình chuyển hóa năng lượng. Khi gốc tự do quá nhiều và cơ thể không cân bằng kịp, tình trạng này gọi là stress oxy hóa, có thể gây tổn thương dần lên tế bào.

Chất chống oxy hóa hoạt động như lớp đệm, giúp trung hòa bớt gốc tự do. Astaxanthin là một trong những chất chống oxy hóa được nghiên cứu nhiều, với khả năng bảo vệ màng tế bào khỏi tổn thương oxy hóa.

Astaxanthin được mô tả là mạnh hơn vitamin E nhiều lần về hoạt tính chống oxy hóa. Cần hiểu đúng: đây là kết quả đo trong phòng thí nghiệm trên một hoạt tính cụ thể, không phải lời hứa về hiệu quả chữa bệnh trên cơ thể bé. Con số minh họa sức mạnh của hợp chất, không thay thế cho tư vấn của bác sĩ thú y.

Vì sao điều này quan trọng hơn khi bé lớn tuổi?

Ở chó từ 7 tuổi và mèo từ 8 tuổi, cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa. Một trong những thay đổi âm thầm của tuổi tác là khả năng tự cân bằng trước stress oxy hóa có xu hướng giảm dần. Quá trình này diễn ra từ từ, mắt thường khó nhận ra.

Đây là lý do chủ đề chất chống oxy hóa thường được nhắc nhiều hơn khi nói về dinh dưỡng cho thú cưng lớn tuổi, so với thú cưng còn trẻ. Không phải vì bé trẻ không cần, mà vì ở giai đoạn lớn tuổi, sự cân bằng này trở nên đáng lưu tâm hơn.

Bạn có thể làm gì ngay hôm nay? Một vài điều đơn giản:

Hiểu rằng các loại cá, tôm trong khẩu phần không chỉ cung cấp đạm, mà còn mang theo những hợp chất có giá trị như astaxanthin.
Quan sát bữa ăn của bé theo độ tuổi, thay vì giữ nguyên khẩu phần từ lúc bé còn nhỏ.
Khi cân nhắc bổ sung bất kỳ dưỡng chất nào cho bé lớn tuổi, trao đổi với bác sĩ thú y trước, vì nhu cầu mỗi bé mỗi khác.

Từ một sắc tố quen thuộc đến một cách nhìn mới

Sắc đỏ trong tôm cá không chỉ là màu sắc. Nó là cánh cửa để hiểu một nhóm hợp chất giúp cơ thể chống lại stress oxy hóa, điều trở nên đáng quan tâm hơn khi bé bước vào tuổi vàng.

Bé nhà bạn năm nay bao nhiêu tuổi rồi, và khẩu phần hiện tại có cá hay tôm không? Chia sẻ bên dưới để cùng trao đổi nhé